Melatonine lijkt onschuldig, tot je de data leest

Melatonine heeft een bijzonder imago opgebouwd. Het hoort niet bij de zware slaapmiddelen waar mensen meteen argwaan bij voelen, maar bij de keurige, bijna brave hulpmiddelen voor wie slecht slaapt. Juist daardoor is de nieuwe discussie over mogelijke hartrisico’s zo ongemakkelijk. Het gaat niet om een middel waarvan iedereen al wist dat je ermee moet oppassen. Het gaat om iets dat vaak als vanzelfsprekend in de avondroutine is geslopen.

De aanleiding is een bericht van de American Heart Association over onderzoek dat in 2025 op een wetenschappelijk congres werd gepresenteerd. Daarin bekeken onderzoekers vijf jaar aan medische dossiers van 130.828 volwassenen met chronische slapeloosheid. Mensen die melatonine minstens een jaar gebruikten, bleken vaker hartfalen te ontwikkelen, vaker daarvoor in het ziekenhuis te belanden en vaker te overlijden door welke oorzaak dan ook. Dat klinkt hard. De vraag is alleen wat het precies betekent.

Wat het onderzoek wel liet zien

De analyse gebruikte gegevens uit TriNetX en vergeleek 65.414 mensen met langdurig geregistreerd melatoninegebruik met een even grote controlegroep zonder geregistreerd gebruik. Die groepen werden op 40 kenmerken gematcht, waaronder leeftijd, geslacht, bestaande aandoeningen en andere medicatie. Mensen met eerder vastgesteld hartfalen of met andere slaapmedicatie werden uitgesloten.

De uitkomsten waren fors. Een nieuwe diagnose hartfalen kwam voor bij 4,6 procent van de melatoninegroep en bij 2,7 procent van de controlegroep. Ziekenhuisopnames wegens hartfalen lagen op 19,0 tegenover 6,6 procent. De totale sterfte over vijf jaar was 7,8 tegenover 4,3 procent. Ook het abstract in het supplement van Circulation wijst erop dat het signaal bleef bestaan in een gevoeligheidsanalyse waarbij deelnemers minstens twee recepten met 90 dagen ertussen moesten hebben.

Wat je hier juist niet uit mag afleiden

Daarmee zijn we bij het belangrijkste voorbehoud. De AHA benadrukt zelf dat dit voorlopig onderzoek is. Het gaat om een congresabstract, niet om een volledig, peer-reviewed artikel. In gewone taal: dit is een serieus signaal, maar nog geen sluitend bewijs dat melatonine hartfalen veroorzaakt.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat observationele studies altijd last hebben van verstorende factoren. Mensen die langdurig melatonine gebruiken zijn misschien niet alleen “mensen die een supplement nemen”. Ze kunnen ook zwaardere slapeloosheid hebben, meer angst of depressie, slechtere algemene gezondheid of andere problemen die het cardiovasculaire risico al verhogen. Dan wordt melatonine mogelijk een marker van kwetsbaarheid in plaats van de directe oorzaak van het probleem.

Waarom een andere studie veel neutraler uitkomt

Precies daarom is de studie in The Lancet Diabetes & Endocrinology zo relevant. Daar werden 159.072 deelnemers uit drie grote Amerikaanse cohorten gevolgd. In die analyse was regulier melatoninegebruik niet gekoppeld aan een statistisch significante stijging van het cardiovasculaire risico. De gepoolde hazard ratio kwam uit op 0,94, dus grofweg neutraal.

Interessant genoeg leek melatonine bij mensen met langdurig roterend nachtwerk zelfs een deel van het gebruikelijke cardiovasculaire nadeel van dat werk te dempen. Dat betekent niet dat het ene onderzoek het andere onderuit haalt. Het betekent vooral dat context ertoe doet. Mogelijk speelt het risico vooral bij mensen met chronische slapeloosheid, of bij langdurig gebruik in een al kwetsbare groep.

Regulering maakt de praktijk nog rommeliger

Zelfs als je de wetenschappelijke twijfel netjes meeneemt, blijft er een praktisch probleem over: wat mensen precies slikken. De berichtgeving van STAT over een JAMA-studie liet zien dat in meer dan twee dozijn geteste melatoninegummies bijna alle producten meer dan 10 procent boven de vermelde dosis zaten. Eén product bevatte zelfs ongeveer drie keer zoveel als op het etiket stond.

Dat is niet triviaal. In de Verenigde Staten worden supplementen niet vooraf op dezelfde manier beoordeeld als geneesmiddelen. Daardoor kunnen mensen denken dat ze een overzichtelijke dosis nemen, terwijl de werkelijke inname hoger uitvalt. Voor een stof die vaak langdurig en zonder medische begeleiding wordt gebruikt, maakt dat het gesprek meteen minder vrijblijvend.

Wat hier verstandig gebruik van maakt

De nuchtere reactie is niet paniek en ook niet wegwuiven. Wie al maanden elke avond melatonine neemt, doet er verstandig aan om dosis, gebruiksduur en de onderliggende oorzaak van de slaapproblemen eens met een arts te bespreken. Dat geldt extra bij bestaande hart- en vaatziekten, vermoedelijke slaapapneu, psychische klachten of andere medicatie.

De lastigste conclusie is misschien ook de nuttigste. Melatonine is niet ineens bewezen gevaarlijk, maar het is ook niet langer overtuigend een product dat je gedachteloos kunt behandelen als onschuldig slaapritueel. Na 130.000 dossiers is de comfortabele aanname dat “het maar een supplement is” in elk geval een stuk minder comfortabel geworden.